|
باورمندان به رویکردهای نوین ارزشیابی اعتقاد
دارند که ارزشیابی برمبنای رویکرد مدل منطقی و متمرکز بر
بهبود، میتواند توانمند ساز، اثر بخش ویاری رسان باشد. در این
صورت ارزشیابی درچهره ها و سطوح :آموزش،تسهیلگری،حمایت،آشکار
سازی و آزاد سازی از
ویژ گی ها و سود مندی های زیر برخوردار
خواهد بود:
1. تراز شدن انتظارات ذینفعان: به جای جریمه شدن (نسبتا
دلخواهانه) از بیرون، ارزشیابی برمبنای الگوی منطقی به ذینفعان
ارزشیابی کمک میکند تا آنچه از برنامه انتظار میرود به اجرا
بگذارد را تعریف کرده (و وقت اجرا را) به نحوی که از تراز شدن
انتظارات همه ذینفعان برنامه مطمئن شویم.
2. نظامندی: با نگاه نظاممند بر هر آن چیزی که به برنامه وارد
میشود (منابع)، آنچه انجام و تولید میگردد (فعالیتها و برون
دادها)، و آنچه به دست میآید (پیامدها)، چنین رویکرد
ارزشیابی، ذینفعان برنامه را قادر میسازد تا هم پاسخگوی نتایج
باشند و هم یاد بگیرند که چگونه برنامه را در حین طراحی و اجرا
بهبود بخشند.
3. اتصال با طرح ریزی و اجرا: ارزشیابی نباید چیزی باشد که اگر
مقداری وقت و منابع اضافی داریم آن را انجام دهیم!! و یا وقتی
که ملزم به اجرای آن میشویم؛ انجامش دهیم. برعکس، ارزشیابی
فرایندی جدانشدنی از اثربخشی سازمانی است. ارزشیابی باید شکل
دهنده طراحی و اجرای برنامه باشد.
4. مشارکت ذینفعان و کاربرد سریع یافته ها: تمام کسانی که از
پیامدهای ارزشیابی تاثیر میپذیرند؛ حق مشارکت در فرایند
ارزشیابی را دارند. مشارکت آنها کمک میکند تا فرایند و هدف
ارزشیابی را بهتر درک نمایند.
مشارکت همچنین منجر به ارتقای
معاضدت ذینفعان و پذیرش نتایج ارزشیابی میگردد. چنین
بالندگیهایی احتمال کاربرد عملی یافتههای ارزشیابی را بالا
میبرد.
5. ظرفیت سازی برای یادگیری سازمانی و بهبود: ارزشیابی حمایت
کننده ظرفیت سازمانی برای یادگیری و بازخورد دهی است. ارزشیابی
با خودش خاتمه نمی یابد. ارزشیابی باید بخشی از فرایند ناب
مدیریت سازمانی باشد. در این صورت، ارزشیابی میتواند به
یادگیری مستمر سازمانی یاری نماید. هر تلاش سازمان و هر تلاش
ارزشیابی، نیازمند ابزار و روش هایی متناسب با اطلاعاتی که
میباید جمع آوری و تجزیه و تحلیل شود، و متناسب با نیازهای
سازمانی میباشد. روشی به نام بهترین روش ارشیابی وجود ندارد و
روشهای ارزشیابی از مزایای نسبی برخوردارند. حتی بهترین
برنامههای اجرا شده اغلب با موفقیت کامل همراه نیستند. هر
برنامهای میتواند بهبود یابد. اطلاعاتی که در یک ارزشیابی
جمع آوری میشود؛ میتواندفراهم کننده رهنمود هایی برای بهبود
برنامه باشد. به همان نحوی که ارزشیابی با کارهای روزانه شما
آمیخته میشود؛ شما میتوانید اطلاعات مفیدی به دست آورده و
تبدیل به «سازمان یادگیرنده» ـ واحدی که دائماً در حال جمع
آوری اطلاعات، تغییر دادن و بهبود دادن است- شوید.
6. خدمت به جامعه: ارزشیابی ملزم به خدمت به جامعه از طریق
برنامه است. ارزشیابی صرفاً برای مشارکت کنندگان در برنامه و
افراد پیرامون برنامه انجام نمیشود. به بیان دقیقتر ارزشیابی
باید ارائه دهنده دانش و تجربهای باشد که برای کمک به بهبود
برنامهها و رفع بهترنیازهای جامعه، اطلاعاتی مفید تولید
نماید.
7. ارتقای کارائی: سازوکارهای ارزشیابی مدل منطقی محور قادر به
جمع آوری بیشترین اطلاعات با کمترین تلاش است. زیرا تلاش در
ارزشیابی ی همه چیز ندارد و بر روی آنچه نیاز است تمرکز می
نماید. در ارزشیابی مدل منطقی محور قطعات دقیق اطلاعاتی که
ارزشیابان و ذینفعان ارزشیابی برای پاسخگویی و بهبود برنامه
نیاز دارند؛ شناسایی و جمع آوری می شود.
8. آزمون نظریه بنیادی برنامه : اطلاعات نظام مندی که در باره
رسیدن به پیامدهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برنامه، و
نیز در مورد اجرای برنامه جمع میکنید؛ در فهم اینکه آیا (و در
تحت چه شرایطی) فرضیات بنیادی برنامه شما درست از آب در آمده و
یا نیاز به اصلاح دارد؛ به کمک شما می آید.
9. بازگویی ماجرای برنامه : اطلاعات جمع آوری شده در خلال
ارزشیابی میتواند فراهم کننده اطلاعات کاملی برای کمک به شما
در تشریح آنچه در برنامه انجام شده و آنچه به آن رسیدهاید؛
باشد. نتایج ارزشیابی فراهم کننده چهارچوبی قوی از سرگذشت
برنامه، فرا رو و در ذهن ذینفعان، سرمایه گزاران، و خط مشی
گزاران ایجاد می نماید.
10. تضمین پاسخگویی ارزشیابی: استفاده از الگوی منطقی در
ارزشیابی کمک میکند تا مباشرت مسئولانه در صرف بودجه به نمایش
گذاشته شود.
11. اطلاع رسانی از قلمرو فعالیت: سازمانهای دولتی،
غیردولتی،عمومی،خصوصی و هر مجموعه انسانی که به ارزشیابی و
منزه کردن برنامه هایشان میپردازند؛ میتوانند نتایج باور
کردنی خود را درقلمرو جامعه سازمانی خویش به اشتراک بگذارند.
جامعهای که بتواند نتایجش را به اشتراک بگذازد؛ میتواند
اثربخشی بیشتری نیز داشته باشد.
12. حمایت از تلاشهای سرمایه گذاری: درک روشن برنامه شما ـ چه
کاری را خوب انجام دادید و دقیقاً چگونه شما به پیامدهای مورد
نظرتان رسیدید ـ به شما کمک میکند تا بودجههای اضافی برای
استمرار کارتان بدست آورده و تلاشهایتان را گسترش داده یا
تکرار نمایید.
|
